را نمىاندازد به دل بنده مگر به واسطهء فرشتگان ، پس هرگاه پاكيزگى در دل حاصل نشود نور علم در آن جلوه نمىكند . فصل [ در اخلاص علم براى خدا ] و سزاوار از براى معلّم آن است كه خالص سازد نيّت را در تعليم دادن از براى خدا بدون طمعى و مهربان باشد بر متعلّم و خيرخواه او باشد و اكتفا كند در افادهء علم به قدر فهم او . و هركه را شايستهء علم داند به او عطا كند و هركه را قابل نيابد از او باز دارد . از « 1 » حضرت امام جعفر صادق عليه السلام مروى است كه : وقتى حضرت عيسى عليه السلام « 2 » در ميان بنى اسرائيل ايستادند به موعظه كردن و فرمودند : اى بنى اسرائيل ! بيان مكنيد از براى نادانان حكمت را كه ستم به حكمت كرده خواهيد بود . و باز مداريد حكمت را از كسانى كه اهليّتِ آن داشته باشند كه ستم به ايشان كرده خواهيد بود « 3 » . و ديگر سزاوار از براى معلّم آن است كه چيزى را كه نداند نگويد . از حضرت امام محمّد باقر عليه السلام پرسيدند كه : چيست حقّ خداى عزّ وجلّ بر بندگان ؟ فرمودند : اينكه بگويند هرچه را دانند . و ايستادگى كنند در جايى كه نادان باشند « 4 » . و از حضرت امام جعفر صادق عليه السلام روايت است كه فرمودند : به درستى كه خداى تعالى تخصيص داده بندگان خود را به دو چيز در دو آيه از قرآن : يكى آنكه تا ندانسته باشند سخن نگويند . و ديگرى آنكه هرچه را ندانند ردّ نكنند . امّا آيهء اوّل آن است كه

--> ( 1 ) . از / s a و از . ( 2 ) . عليه السلام / a s سلام اللَّه عليه . ( 3 ) . الكافي 1 : 42 ح 4 . أمالي الصدوق : 507 ح 17 . منية المريد : 184 . ( 4 ) . الكافي 1 : 43 ح 7 . أمالي الصدوق : 506 ح 14 . روضة الواعظين : 468 . منية المريد : 215 .